ନ୍ୟୁୟର୍କ, ଆମେରିକା। ନ୍ୟୁୟର୍କସ୍ଥିତ ମ୍ୟାଡିସନ୍ ସ୍କୋୟାର ଗାର୍ଡେନ୍ରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୯ ତାରିଖରେ ଆମେରିକାନ୍ ହିନ୍ଦୁଜ୍ ଫର୍ ଏଙ୍ଗେଜମେଣ୍ଟ ଆଣ୍ଡ୍ ଡାଏଲଗ୍ (AHEAD) ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ “ୟୁନିଭରସାଲ୍ ୱାନ୍ନେସ୍ ସେଲିବ୍ରେସନ୍” କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (ଆରଏସଏସ)ର ସରସଂଘଚାଳକ ଡ. ମୋହନ ଭାଗବତ ଜୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆମେରିକା, ଅର୍ଥାତ୍ ୟୁନାଇଟେଡ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ସ ଅଫ୍ ଆମେରିକା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ପ୍ରାୟତଃ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ – “ପ୍ଲୁରାଲିଜିମ୍” (ବହୁଳତାବାଦ)। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଭାରତ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉ, ସେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ବାକ୍ୟାଂଶ ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ – “ୟୁନିଟି ଇନ୍ ଡାଇଭରସିଟି” (ବିବିଧତାରେ ଏକତା)। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକତା ଏବଂ ବିବିଧତା, ଉଭୟ ତା’ର ଡିଏନ୍ଏରେ ଅଛି।
ସରସଂଘଚାଳକ ଜୀ କହିଥିଲେ, “ରାଷ୍ଟ୍ର କେବଳ ଭୌଗୋଳିକ ଏକକ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସଂରଚନାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।” ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକ ନିୟତି ଥାଏ, ତାହାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ। ଭାରତକୁ ଯେଉଁ ନିୟତି ମିଳିଛି, ତାହା ହେଉଛି ବିବିଧତାରେ ଏକତାର ସତ୍ୟକୁ ସାକାର କରିବା ଏବଂ ସମୟ-ସମୟରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଏକତ୍ୱର ବୋଧ କରାଇବା।
ସେ କହିଥିଲେ, “ଆମେ ଏକ ଏବଂ ବିବିଧତା କାରଣରୁ ଆମର ସେହି ଏକତା ଆହୁରି ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ବିବିଧତାର ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍, ତାହାର ସମ୍ମାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ସହିତ, ଆମକୁ ଏହି ଏକତ୍ୱର ଭାବନାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିବାକୁ ହେବ।”
ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ର କେବଳ ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଶବ୍ଦର ଉଲ୍ଲେଖ କରି ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଖରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ସନ୍ଦେଶ, ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମିଶନ୍ ଏବଂ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନିୟତି ଥାଏ।
ସରସଂଘଚାଳକ ଜୀ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଶ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରବୃତ୍ତି ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ପ୍ରବୃତ୍ତି କହେ – “ବଞ୍ଚ ଏବଂ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦିଅ।” ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରବୃତ୍ତି କହେ – “ବଞ୍ଚ ଏବଂ କେବଳ ସେମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦିଅ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ କଥା ମାନିବେ।” “ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ‘ଯଦି ଆପଣ ଆମ କଥା ମାନିବେ, ତେବେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବୁ’। ରକ୍ଷାକୁ ସଂସ୍କୃତ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀରେ ‘ରକ୍ଷଣ’ କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ କଥା ମାନନ୍ତି।”
ଏହାର ବିପରୀତରେ, ସେ ଏପରି ଏକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ ନାହିଁ ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଆପଣଙ୍କ କଥା ମାନୁଛି କି ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଛି କି ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଭାବୁଛି କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କେତେ ଉପଯୋଗୀ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି ଆମେ ସମସ୍ତେ ମଣିଷ। ଆମକୁ ଜୀବନକୁ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଆମକୁ ଭ୍ରାତୃଭାବ ସହିତ ରହିବାକୁ ହେବ।
ସରସଂଘଚାଳକ ଜୀ କହିଥିଲେ, “ଭୌତିକ ଭିନ୍ନତା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାରର ବିବିଧତା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମ ଭିତରେ ଏପରି କିଛି ଅଛି, ଯାହା ସମାନ। ଆମେ ଏକ-ଅନ୍ୟର।”
ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆପଣେଇ ନିଏ, କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖେ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ, ତାହାହିଁ ଧର୍ମ।
ସେ କହିଥିଲେ ଯେ “ଆମେ ଆଜିକାଲି ଫାଦର୍ସ ଡେ’, ମଦର୍ସ ଡେ’ ଆଦି କାହିଁକି ପାଳନ କରୁ? କାରଣ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର ଦାୟିତ୍ୱକୁ ମନେ ପକାଉ। ଆମକୁ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ।”
ଆପଣ କିଛି ବି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ଦୁନିଆରେ ଚାଷକାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଜରୁରୀ। ଏହି କାରଣରୁ ହିଁ ଆପଣ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରୁଛନ୍ତି। ଯଦି କୃଷକମାନେ ଚାଷ କରିବା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ କ’ଣ ଖାଇବେ? ଆପଣ ଯେଉଁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାହା ଏହି କାରଣରୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି କାରଣ ମିଲ୍/କାରଖାନା ଅଛି, ଶ୍ରମିକମାନେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ କପା ଚାଷ କରୁଥିବା କୃଷକମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ପାଇଁ କାହା ନା କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ତେଣୁ, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳରେ କିଛି ଫେରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭାରତର ବୈଶ୍ୱିକ ମିଶନ୍ ଏବଂ ଏହାର ନିୟତି
ଭାରତର ବୈଶ୍ୱିକ ଭୂମିକାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରି ସରସଂଘଚାଳକ ଜୀ କହିଥିଲେ, “ମାନବ ଜୀବନ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଏବଂ ନିଜେ ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜୀବନରେ ଆପଣେଇବା ପାଇଁ ମିଳିଛି – ନିଜର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏବଂ ଦୁନିଆର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ। ଏହାହିଁ ସେହି ମିଶନ୍, ଯାହାକୁ ଭାରତ ପୂରଣ କରିବାର ଅଛି। ଏହାହିଁ ସେହି ସନ୍ଦେଶ, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ୱସାରା ଥିବା ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜର ଆଚରଣ ଏବଂ ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବାକୁ ହେବ। ଏହାହିଁ ଭାରତର ନିୟତି।”
ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ରହୁଥିବା ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ ରହିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଜନ୍ମଭୂମିର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଅନୁରୂପ ନିରନ୍ତର ଜୀବନ ଜାପାନ କରିବା ଉଚିତ। ଭାରତ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏହାହିଁ ଆଶା କରେ। “ଆମେ ଏକତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ିହୋଇଛୁ ଏବଂ ବିବିଧତାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ । ବିବିଧତା ପ୍ରାକୃତିକ ଏବଂ ଏକତା ହିଁ ସତ୍ୟ। ଆମେ ଏକତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିବିଧତାର ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁ।”
ରକ୍ଷାବନ୍ଧନର ସନ୍ଦେଶ — ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ବନ୍ଧନ
ସରସଂଘଚାଳକ ଜୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ। ରକ୍ଷାବନ୍ଧନରେ ନିହିତ ବନ୍ଧନର ସନ୍ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହାହିଁ।
ଡକ୍ଟର ମୋହନ ଭାଗବତ ଜୀଙ୍କ ସମ୍ବୋଧନ ପୂର୍ବରୁ ୨୦୦ ଜଣ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ‘କଲ୍ ଫର୍ ଆକ୍ସନ୍’ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅବସରରେ ୩୦ଟି ଦେଶର ୧୮୦ ଜଣ ଧାର୍ମିକ ନେତା ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ଦଫା ବିଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ‘କଲ୍ ଫର୍ ଆକ୍ସନ୍’ (କାର୍ଯ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ) ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଏହି ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଇଥିଲା ଯେ କୌଣସି ବି ସମୁଦାୟର ଗରିମା ଯଦି ଅପମାନ କିମ୍ବା ହିଂସାର ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ତାହାର ଗରିମାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଠିଆ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବୈଶ୍ୱିକ ଧାର୍ମିକ ନେତାମାନେ ଧର୍ମର ବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ ଘୃଣା, ଅପମାନ, ଅମାନବୀୟକରଣ କିମ୍ବା ହିଂସାକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଦର୍ଶାଇବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ।
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ସମ୍ବୋଧନ ପୂର୍ବରୁ ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତେ ଏକ-ଅପରଙ୍କୁ ରାଖୀ ବାନ୍ଧି ଏକତ୍ୱର ଭାବନାର ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ଏହି ଆୟୋଜନକୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ୨୫୦ଟି ସଂଗଠନ ଏକାଠି ଆସିଥିଲେ। ଏହି ‘ୱାନନେସ୍ ସେଲିବ୍ରେସନ୍’ (ଏକତ୍ୱ ଉତ୍ସବ)ରେ ଆମେରିକାର ୩୯ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୮୫୦ଟି ଆମେରିକୀୟ ସହରରୁ ପ୍ରାୟ ୬,୦୦୦ ପ୍ରତିନିଧି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୨୯ଟି ଦେଶରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ।