ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ରୂପରେ ପାଞ୍ଚମ ରୂପ ହେଉଛି— ମାଆ ସ୍କନ୍ଦମାତା।
ଏ ଭଗବାନ ସ୍କନ୍ଦ ଅର୍ଥାତ୍ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ମାତା ଅଟନ୍ତି, ଯେ ମମତା, କରୁଣା ତଥା ତ୍ୟାଗର ପ୍ରତୀକ ଅଟନ୍ତି।
ଚାରି ଭୁଜାମାନଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ମାଆ, ନିଜର ଏକ ଦାମୀ ଭୁଜାରେ ବାଳ ରୂପରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ କୋଳରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୁଜାରେ କମଳର ଫୁଲ ଅଛି। ବାମ ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ବରଦାନ ମୁଦ୍ରାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି ତଥା ଦ୍ୱିତୀୟ ବାମ ଭୁଜାରେ ମଧ୍ୟ କମଳ ଶୋଭିତ ଅଛି।
ଏମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣ ପୂର୍ଣ୍ଣତଃ ଶୁଭ୍ର ଅଟେ ଏବଂ ଏମାନେ କମଳ ଉପରେ ବିରାଜମାନ ରହିଥାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଏମାନଙ୍କୁ ପଦ୍ମାସନା ତଥା ବିଦ୍ୟାବାହିନୀ ଦୁର୍ଗା କୁହାଯାଏ।
ମାଆଙ୍କ ବାହନ ସିଂହ ଅଟେ। ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ତାରକାସୁର କଠୋର ତପସ୍ୟା କରି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ବରଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲା ଯେ, ତାହାର ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ଶିବପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ହିଁ ହେଉ।
ଯେତେବେଳେ ତାହାର ଅତ୍ୟାଚାର ବଢ଼ିଗଲା, ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ଶିବ ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାରକାସୁରର ବଧ କରି ତିନି ଲୋକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ମାଆ ସ୍କନ୍ଦମାତା ବୁଧ ଗ୍ରହର ଦେବୀ ମାନାଯାଆନ୍ତି। ଦେବୀ ସ୍କନ୍ଦମାତା ଔଷଧୀର ରୂପରେ ଅଳସୀରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି, ଯେ ବାତ, ପିତ୍ତ ଓ କଫ ରୋଗମାନଙ୍କର ନାଶକ ଔଷଧ ଅଟେ।
ଏହି ଦିନ ସାଧକଙ୍କ ମନ ବିଶୁଦ୍ଧ ଚକ୍ରରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥାଏ। ମାଆ ଅନୁପ୍ରେରିତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ବାଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ମାର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।