ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଅମର ବୀରାଙ୍ଗନା ଦୁର୍ଗା ଭାବୀଙ୍କ ଜୀବନ ସାହସ, ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ଦେଶଭକ୍ତିର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ ଅଟେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନାମ ଦୁର୍ଗାବତୀ ଦେବୀ ଥିଲା। ସେ ବିପ୍ଳବୀ ଭଗବତୀ ଚରଣ ବୋହ୍ରାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ଏବଂ ‘ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକାନ୍ ଆସୋସିଏସନ୍’ (HSRA) ର ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ। ଅନେକ ବିପ୍ଳବୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଭଗତ ସିଂହଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ନଜରରୁ ବଞ୍ଚାଇ ଏକ ନିରାପଦ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ଦୁର୍ଗା ଭାବୀଙ୍କ ଅବଦାନ ଇତିହାସର ଏକ ବିଶେଷ ଘଟଣା ଅଟେ। ସେ କେବଳ ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିନଥିଲେ, ବରଂ ସ୍ୱୟଂ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଦୁର୍ଗା ଭାବୀ ନିଜର ସମଗ୍ର ଜୀବନ ଦେଶସେବାକୁ ସମର୍ପିତ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସେ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଭାରତୀୟ ନାରୀ ଶକ୍ତି, ସାହସ ଏବଂ ତ୍ୟାଗର ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ପ୍ରତୀକ ଅଟେ।