ଆଜି ଆମେ ସ୍ମରଣ କରିବା ସେହି ମହାନ ବିପ୍ଳବୀ ତଥା ଜନନାୟକଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ ପଥ ଏବଂ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନ—ଉଭୟ ମାର୍ଗକୁ ଆପଣେଇଥିଲେ। ଆମେ କହୁଛୁ ସେନାପତି ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ମହାଦେବ ବାପଟ୍ଙ୍କ ବିଷୟରେ।
ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଅଧ୍ୟୟନ ସମୟରେ ସେ ‘ଇଣ୍ଡିଆ ହାଉସ୍’ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ବିନାୟକ ଦାମୋଦର ସାଭରକରଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ଦେଶପ୍ରେମୀ କ୍ରାନ୍ତିକାରୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥିଲେ। ପରେ ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ସେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଐତିହାସିକ ‘ମୁଲ୍ଶୀ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ’ର। ଆଉ ଏହି ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା ‘ସେନାପତି’ର ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି। ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ଥାପନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଥିଲା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସଂଗଠିତ ଜନସଂଘର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ।
କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ନୁହେଁ, ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ଗୋଆ ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ତଥା ସଂଯୁକ୍ତ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ର ସେବା, ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଜନ ଜାଗରଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସବୁବେଳେ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଥିଲା।