ଭାରତର ପରମାଣୁ ଯୁଗର ମହାନ ନିର୍ମାତା ଡକ୍ଟର ହୋମି ଜାହାଙ୍ଗୀର ଭାଭାଙ୍କ ନାମ ଭାରତୀୟ ବିଜ୍ଞାନର ଇତିହାସରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷରରେ ଅଙ୍କିତ ଅଛି। ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାରତକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତାର ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ବର୍ଷ ୧୯୪୫ରେ ସେ ଟାଟା ମୌଳିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସଂସ୍ଥାନର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୪୮ରେ ଭାରତର ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ମୂଳ ରଖିବାରେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ସେ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଆୟୋଗର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବନିଲେ ଏବଂ ଭାରତରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ମାଣର ନେତୃତ୍ୱ କଲେ।
ଡକ୍ଟର ଭାଭାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ କେବଳ ବିଜ୍ଞାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନଥିଲା। ସେ ଭାରତୀୟ କଳା, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଗଭୀର ପ୍ରଶଂସକ ଥିଲେ। ସେ ଚିତ୍ରକଳାରେ ରୁଚି ରଖୁଥିଲେ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନ ତଥା କଳାର ସମନ୍ୱୟକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ।
ସେ ଭାରତର ପ୍ରତିଭାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ଏକ ଏପରି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରମ୍ପରା ବିକଶିତ କଲେ, ଯିଏ ଆଗକୁ ଚାଲି ଭାଭା ପରମାଣୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କେନ୍ଦ୍ର ଭଳି ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ସେ ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାରେ ଆଧୁନିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିନ୍ତନ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନର ମଜବୁତ ନୀଭ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନ ରାଷ୍ଟ୍ର ସେବା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ଏବଂ ଭାରତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସମର୍ପିତ ରହିଲା। ଭାରତ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ବନିଲା, ଏଥିରେ ଡକ୍ଟର ଭାଭାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିଲା।