ଭାରତର ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ଇତିହାସରେ ଭାଇ ଦୟାଳ ସିଂହ ଜୀଙ୍କ ନାମ ଅମର ବଳିଦାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଆଯାଏ। ସେ ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ଜୀଙ୍କର ପରମ ସେବକ ଏବଂ ସେହି ମହାନ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜର ଜୀବନ ବଳିଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ୧୬୭୫ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ଜୀ କାଶ୍ମୀରୀ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ଯାଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଭାଇ ଦୟାଳ ଜୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।
ঔରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ଶାସନରେ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁଜୀ ଏବଂ ଭାଇ ମତୀ ଦାସ ଜୀ, ଭାଇ ସତୀ ଦାସ ଜୀଙ୍କ ସହିତ ବନ୍ଦୀ କରାଯାଇଥିଲା। ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଚାପ ପକାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜର ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ନୀତି ସହିତ କୌଣସି ବୁଝାମଣା କଲେ ନାହିଁ। ୯ ନଭେମ୍ବର ୧୬୭୫ ମସିହାରେ ଚାନ୍ଦନୀ ଚୌକରେ ତାଙ୍କୁ ଫୁଟନ୍ତା ପାଣି କଢ଼େଇରେ ବସାଇ ଶହିଦ କରାଯାଇଥିଲା।
ତାଙ୍କର ବଳିଦାନ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି, ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆସ୍ଥା ଏବଂ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅଡ଼ିଗ୍ ରହିବାର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ଭାଇ ଦୟାଳ ସିଂହ ଜୀଙ୍କ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ, ସାହସ ଏବଂ ଧର୍ମ ରକ୍ଷାର ଏକ ଅମର ଉଦାହରଣ ଅଟେ।