ଲୋକନାୟକ ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ପ୍ରମୁଖ ସେନାନୀ, ସମାଜ ସୁଧାରକ ଏବଂ ଲୌକତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟର ସମର୍ଥକ ଥିଲେ।
୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିଲେ।
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସେ ସତ୍ତାର ରାଜନୀତିଠାରୁ ଦୂରରେ ରହି ସମାଜ ନିର୍ମାଣ, ସର୍ବୋଦୟ ଏବଂ ଜନ ଜାଗରଣର ମାର୍ଗ ଆପଣାଇଥିଲେ।
ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଦ୍ୱାରା ୧୯୭୫ରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଆପାତକାଳ (ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି)ର ବିରୋଧ ସାମିଲ ଅଛି।
ସେ ନାଗରିକ ସ୍ୱାଧୀନତାର ରକ୍ଷା, ଲୌକତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ମଜବୁତୀ ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଜନ ଜାଗରଣ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରାନ୍ତିର ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ।
ତାଙ୍କର ଏହି ଅଭିଯାନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକର ବଡ଼ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିଲା।
ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଏକ ବଡ଼ ଲୌକତାନ୍ତ୍ରିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ୧୯୭୭ରେ ଭାରତର ରାଜନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା।
ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ଲେଖନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ କୃତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘Why Socialism?’, ‘A Plea for Reconstruction of Indian Polity’ ଏବଂ ‘Prison Diary’ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଟେ।
ତାଙ୍କର ବିଚାରରେ ନୈତିକ ରାଜନୀତି, ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଜନ ଭାଗିଦାରୀର ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଥିଲା।
ତାଙ୍କର ଜୀବନ ରାଷ୍ଟ୍ର ସେବା, ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ରକ୍ଷା ଏବଂ ସମାଜ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ସମର୍ପଣର ଉଦାହରଣ ଅଟେ।