ବାନ୍ଧକଳାର ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ
ରାଧାଶ୍ୟାମ ମେହେର (ଜନ୍ମ: ୨୦ ନଭେମ୍ବର). ସମ୍ବଲପୁରୀ ବାନ୍ଧକଳାର ସଂରକ୍ଷଣ, ବିକାଶ ତଥା ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ଅବଦାନ ରହିଛି। ସେ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ‘ବାନ୍ଧକଳା ଦିବସ’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ। [1]
ରାଧାଶ୍ୟାମ ମେହେର ଥିଲେ ସମ୍ବଲପୁରୀ ବାନ୍ଧକଳାର ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ । ନିଜ ସମୟରେ ସେ ବୁଣାକାରମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଏହି କଳାର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୫୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା କଳାକୃତି ଆଜି ବି ଅମର । ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ବାନ୍ଧକଳାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭୌଗୋଳିକ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ଦେବା ସହିତ ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ ।
ତନ୍ତ ଶିଳ୍ପରେ ବୈଷୟିକ ନବୀକରଣ
୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସେ ୯୦ ଇଞ୍ଚ ଚଉଡ଼ାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାଙ୍ଗା ଫ୍ରେମ୍ (ତନ୍ତ) ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶାଢ଼ୀ ବୁଣାରେ ଯେଉଁ ସୀମାବଦ୍ଧତା ଥିଲା, ଏହି ଉଦ୍ଭାବନ ଫଳରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲମ୍ବା ଓ ଚଉଡ଼ା ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ ବୁଣାଯିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଥିଲା ।
କାଳଜୟୀ ଡିଜାଇନ୍ ଓ ସମ୍ବଲପୁରର ପରମ୍ପରା
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ରଖି ସେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ତଥା କାଳଜୟୀ ଡିଜାଇନ୍—ଯେପରିକି ସପ୍ତପର (ସପଟାପର), ବିଚିତ୍ରାପୁରୀ ଏବଂ ମଧୁପୁରୀ । ତାଙ୍କର ଏହି ଡିଜାଇନ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ସମ୍ବଲପୁରର ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଆଜି ବି ବଜାରରେ ଏହି ଡିଜାଇନ୍ଗୁଡ଼ିକର ଚାହିଦା ବେଶ୍ ଅଧିକ ।
ବଲିଉଡ୍ ଓ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଲୋକପ୍ରିୟତା
କେବଳ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ନୁହେଁ, ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଲପୁରୀ ବାନ୍ଧକୁ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲେ ରାଧାଶ୍ୟାମ ମେହେର । ୧୯୫୧ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସେ ବମ୍ବେ (ମୁମ୍ବାଇ) ଯାଇ ମୀନା କୁମାରୀ ଏବଂ ନସୀମ ବାନୋଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବଲପୁରୀ ବାନ୍ଧ ଶାଢ଼ୀ ପିନ୍ଧାଇ ଏହାକୁ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ ।