ପଞ୍ଜାବ କେସରୀ, ଲାଲା ଲାଜପତ ରାୟ, ଜଣେ ମହାନ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ବିଚାରକ ଏବଂ ଲେଖକ ଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସେ ‘ଲାଲ୍-ବାଲ୍-ପାଲ୍’ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତିକଡ଼ି ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ। 1907ରେ ପଞ୍ଜାବର ଉପନିବେଶୀକରଣ ଆଇନର ବିରୋଧ କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ବିନା ମକଦ୍ଦମାରେ ମାଣ୍ଡଲେ ନିର୍ବାସିତ କରାଯାଇଥିଲା। 1917ରେ ଆମେରିକାରେ ସେ ‘ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ହୋମରୁଲ୍ ਲିଗ୍ ଅଫ୍ ଆମେରିକା’ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସେ ସ୍ୱଦେଶୀ, ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ସମର୍ଥକ ଥିଲେ। ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ସେ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ସମାଜର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଡି.ଏ.ଭି. ଶିକ୍ଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ।
ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘ୟଙ୍ଗ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’, ‘ଇଂଲଣ୍ଡ୍ସ ଡେବ୍ଟ୍ ଟୁ ଇଣ୍ଡିଆ’, ‘ଅନହେପି ଇଣ୍ଡିଆ’, ‘ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ଏବଂ ଦି ୟୁନାଇଟେଡ୍ ସେଟ୍ସ ଅଫ୍ ଆମେରିକା’, ‘ଏ ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରିଜନ୍’ ସାମିଲ ଅଛି। ସେ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାର ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଉପରେ ଜୋର୍ ଦେଇଥିଲେ। ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବରେ ସେ ‘ଦି ପିପୁଲ୍’ ସମେତ ଅନେକ ପତ୍ରପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା କରି ଜାତୀୟ ଚେତନାର ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ। 30 ଅକ୍ଟୋବର 1928ରେ ଲାହୋରରେ ସାଇମନ କମିଶନର ବିରୋଧର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ସମୟରେ ସେ ପୁଲିସର ଲାଠିଚାର୍ଜରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ଆଘାତ କାରଣରୁ 17 ନଭେମ୍ବରରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା। ସେ ଅନେକ ବିପ୍ଳବୀଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଥିଲେ।