ପରିଚୟ: ବଙ୍ଗଳା ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଭାବନାର ଅମର ସାଧକ, ଅତୁଲ ପ୍ରସାଦ ସେନ୍, କେବଳ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତକାର ନଥିଲେ, ବରଂ ଜଣେ ଆଇନଜ୍ଞ, ସାହିତ୍ୟିକ ଏବଂ ସମାଜସେବୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଜନ୍ମ ଓ ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ: ୧୮୭୧ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅତୁଲ ପ୍ରସାଦ ସେନ୍ ଆଇନ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରି ଲକ୍ଷ୍ନୌରେ ସଫଳ ଓକିଲାତି କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅଧବ ବାର୍ ଆସୋସିଏସନ୍ ତଥା ଅଧବ ବାର୍ କାଉନସିଲ୍ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ସଙ୍ଗୀତ ଅବଦାନ: ସଙ୍ଗୀତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥିଲା। ସେ ଦେଶଭକ୍ତି, ଭକ୍ତି ଏବଂ ମାନବୀୟ ଭାବନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନେକ ବଙ୍ଗଳା ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ସ୍ୱଦେଶୀ ଆନ୍ଦୋଳନ: ସ୍ୱଦେଶୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦେଶପ୍ରେମରେ ଭରା ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା।
ସଙ୍ଗୀତ ଶୈଳୀର ବିକାଶ: ସେ ଭାରତୀୟ ରାଗ ପରମ୍ପରାକୁ ବଙ୍ଗଳା ଗୀତ ସହିତ ଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ବଙ୍ଗଳା ସଙ୍ଗୀତକୁ ଏକ ନୂତନ ଦିଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ: ସେ ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହି ‘ଉତ୍ତରା’ ପରି ସାହିତ୍ୟିକ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନାରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।
ଉପସଂହାର: ତାଙ୍କର ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚେତନାର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧୋରୋ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଅତୁଲ ପ୍ରସାଦ ସେନ୍ଙ୍କ ଜୀବନ ରାଷ୍ଟ୍ର, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ କଳା ସେବାର ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଉଦାହରଣ ଅଟେ।