ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଶହିଦ ବାଜୀ ରାଉତଙ୍କ ନାମ ଅଦମ୍ୟ ସାହସ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଭକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଅମର ଅଟେ। ମାତ୍ର ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଢେଙ୍କାନାଳ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ଯୋଡ଼ିହୋଇ ବିଦେଶୀ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ବାଳ ଶାଖା ‘ବାନର’ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।
ଅକ୍ଟୋବର ୧୧, ୧୯୩୮ ମସିହାର ରାତିରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀର ନୀଳକଣ୍ଠପୁର ଘାଟରେ ବ୍ରିଟିଶ ପୁଲିସ ତାଙ୍କୁ ନାଉରେ ନଦୀ ପାର କରାଇବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ଜନତାଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଲେ। ଜଣେ ବାଳକର ରାଷ୍ଟ୍ରଭକ୍ତି ଦେଖି ବ୍ରିଟିଶ ପୁଲିସ ରାଗିଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗୁଳି କରିଦେଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ବଳିଦାନ ଘଟିଥିଲା।
ବାଜୀ ରାଉତଙ୍କ ଜୀବନ ରାଷ୍ଟ୍ର ସେବା, ଅନ୍ୟାୟର ବିରୋଧ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ସମର୍ପଣର ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଉଦାହରଣ ଅଟେ। ତାଙ୍କର ବଳିଦାନକୁ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥାଏ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟିକ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ ତାଙ୍କର ବୀରତାରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇ ‘ବୋଟମ୍ୟାନ୍’ (The Boatman Boy) ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ତ୍ୟାଗକୁ ଜନଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା।